Türkiye Don Takvimi

Zirai Don Uyarı Sistemi Amaç ve Bilgi Don Olayından Korunma Yöntemleri Zirai Don Hadisesinde Kritik Saatler

Haritalar

İlkbahar Geç Donları

• İlkbahar En Geç Don Tarihleri
• İlkbahar En Geç Ortalama Don Tarihleri
• İlkbahar Donlu Geçen Gün Sayıları

Sonbahar Erken Donları

• Sonbahar En Erken Don Tarihleri
• Sonbahar En Erken Ortalama Don Tarihleri
• Sonbahar Donlu Geçen Gün Sayıları

Türkiye Don Risk Haritaları

• Mart Ayı 1. Hafta | 2. Hafta | 3. Hafta | 4. Hafta
• Nisan Ayı 1. Hafta | 2. Hafta | 3. Hafta | 4. Hafta
• Mayıs Ayı 1. Hafta | 2. Hafta | 3. Hafta | 4. Hafta
• Eylül Ayı 1. Hafta | 2. Hafta | 3. Hafta | 4. Hafta
• Ekim Ayı 1. Hafta | 2. Hafta | 3. Hafta | 4. Hafta
• Kasım Ayı 1. Hafta | 2. Hafta | 3. Hafta | 4. Hafta

En Erken, En Geç Don Tarihleri

Bölgesel

• Türkiye Genel Durum
• Marmara Bölgesi
• Ege Bölgesi
• Akdeniz Bölgesi
• İç Anadolu Bölgesi
• Karadeniz Bölgesi
• Doğu Anadolu Bölgesi
• Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Noktasal

İlkbahar en geç ve sonbahar en erken don tarihleri ile donlu geçen günlerin grafikleri ve eğim çizgileri verilmiştir. 1970-2008 yılları arasında Jülyen Takvimine göre düzenlenmiştir.

• A: Acıpayam | Adana | Adıyaman | Afşin | Afyonkarahisar | Ağrı | Ahlat | Akçaabat | Akçakale | Akçakoca
• A: Akhisar | Aksaray | Akşehir Alanya | Amasra | Amasya | Anamur | Ankara | Antakya | Antalya
• A: Arapgir | Ardahan | Arpaçay | Artvin | Aydın | Ayvalık
• B: Bafra | Balıkesir | Bartın | Başkale | Batman | Bayburt | Bergama | Beypazarı | Beyşehir | Bilecik | Bingöl | Birecik | Bitlis
• B: Bodrum | Boğazlıyan | Bolu | Bolvadin | Bornova | Bozcaada | Bozkurt | Bozüyük | Burdur | Burhaniye | Bursa
• C: Ceyhan | Ceylanpınar | Cihanbeyli | Cizre
• Ç: Çanakkale | Çankırı | Çemişgezek | Çerkeş | Çermik | Çeşme | Çiçekdağı | Çorlu | Çorum | Çumra
• D: Dalaman | Datça | Denizli | Develi | Dikili | Dinar | Divriği | Diyarbakır | Doğanşehir | Doğubeyazıt | Dörtyol | Dursunbey | Düzce
• E: Edirne | Edremit | Eğirdir | Elazığ | Elbistan | Elmalı | Emirdağ | Erciş | Erdemli | Ereğli | Ergani | Erzincan | Erzurum | Esenboğa
• F: Fethiye | Finike | Florya
• G: Gaziantep | Gazipaşa | Gediz | Gemerek | Geyve | Giresun | Gökçeada | Göksun | Gönen | Gümüşhane | Güney
• H: Hadim | Hakkari | Hınıs | Hopa | Horasan
• I: Iğdır | Ilgaz | Ilgın | Islahiye | Isparta
• İ: İnebolu | İskenderun | İspir | İstanbul | İzmir
• K: Kahramanmaraş | Kaman | Kangal | Karaisalı | Karaman | Karapınar | Karataş | Kars | Kastamonu | Kayseri
• K: Keban | Keles | Keskin Kırıkkale | Kırklareli | Kırşehir | Kızılcahamam | Kilis | Kocaeli | Konya | Korkuteli
• K: Kozan | Köyceğiz | Kulu | Kumköy | Kuşadası | Kütahya
• L: Lüleburgaz
• M: Malatya | Malazgirt | Manavgat | Manisa | Mardin | Marmaris | Mersin | Merzifon | Milas | Muğla | Muradiye | Muş
• N: Nallıhan | Nazilli | Nevşehir | Niğde | Nusaybin
• O: Oltu | Ordu
• Ö: Ödemiş | Özalp
• P: Palu | Pazar | Pınarbaşı | Polatlı | Rize
• S: Sakarya | Salihli | Samandağ | Samsun | Sarıkamış | Sarıyer | Sarız | Seferihisar | Selçuk | Senirkent | Seydişehir | Siirt | Silifke
• S: Simav | Sinop | Sivas | Siverek | Sivrihisar | Solhan | Sultanhisar | Suşehri
• Ş: Şanlıurfa | Şebinkarahisar | Şile
• T: Tatvan | Tavşanlı | Tefenni | Tekirdağ | Tercan | Tokat | Tomarza | Tortum | Tosya | Trabzon | Tunceli | Turhal
• U: Uluborlu | Ulukışla | Uşak | Uzunköprü
• Ü: Ünye | Ürgüp
• V: Van
• Y: Yalova | Yalvaç | Yatağan | Yozgat | Yumurtalık | Yunak | Yüksekova
• Z: Zara | Zile | Zonguldak

Her ne kadar 37 yıllık periyotta bazı istasyonlarda ilkbahar ve sonbaharda don görülmese de bu ileride görülmeyeceği anlamına gelmemektedir.

AMAÇ ve BİLGİ
Bilindiği gibi ziraî meteorolojinin en önemli görevlerinden bir tanesi de, kültür bitkilerinin değişik devrelerinde zararlı iklim şartlarından korunmasına yardımcı olmaktadır.
Meteorolojik faktörlerin etkisiyle meydana gelen zararlar arasında kültür bitkilerinin gelişme devresinde zaman zaman ortaya çıkan don olaylarının büyük önemi vardır.
Her bitkinin don olayından gördüğü zarar, çeşidine ve gelişme durumuna bağlı olarak değişir. -15 °C den sonra ağaçların gövdesinde ve kabuklarında çatlamalar oluşmaya başlar. Zeytin ağaçları -10 °C de en fazla 1-2 saat sonra ölür.
Don olayından en çok erken uyanan meyve ağaçları, muz ve narenciye bahçeleri, sebze fideleri ve seralarda yetiştirilen süs bitkileri ile turfanda sebzeler zarar görür.
Don olayı: Standart siperler içerisinde ölçülen hava sıcaklığının 0 °C ve altına düşmesiyle meydana gelen olaydır.
Donlu gün: Standart siper içi hava sıcaklığının 0 °C nin altına düştüğü günlere denir.
En erken don tarihi: Sonbahar döneminde görülen ilk don olayıdır.
En geç don tarihi: İlkbahar döneminde görülen son don olayıdır.
Bu çalışmanın amacı;
geçmiş veriler analiz edilerek istasyonlara göre
• haftalık don görülme risklerinin tespit edilmesi
• ilkbahar ve sonbahar en geç, en erken ve ortalama don tarihleri
• donlu geçen gün sayıları
tespitiyle üreticilerimize ziraî faaliyetlerin her aşamasında (bahçe tesisi, uygun çeşit ve türlerin seçimi, sulama, ilaçlama vb.) yardımcı olmaktır.
Çalışma hakkında bilgi:
Çalışma 1970 – 2006 yılları arasını kapsamaktadır.
Günlük minimum sıcaklık verileri kullanılmıştır. Eksik olan veriler yerine uzun yıllar günlük minimum sıcaklık ortalamaları alınmıştır.
Veriler değerlendirilerek ilkbahar ve sonbahar ayları için en geç, en erken ve ortalama don tarihleri çıkarılmıştır.
Aylara göre haftalık don gerçekleşme yüzdeleri ile donlu geçen gün sayıları da tespit edilmiştir.
Toplam 227 istasyonun verileri kullanılmıştır

ZİRAİ DON HADİSESİNDE KRİTİK SAATLER

Sıcaklığın gün içinde düşüşü genellikle öğleden sonra başlayıp, gece yarısından itibaren kritik seviyenin altına düşer. Düşüş gündoğumuna kadar sürer. Bu düşüş, gökyüzünün açık yada kapalı olmasına, rüzgar şiddetine, havadaki nispi nem oranına, yağışa, topografyanın güneşe karşı konumuna göre hızlı yada yavaş olabilmektedir. Sıcaklığın en düşük olduğu saatler sabaha yakın saatler olup genellikle gündoğumundan hemen önce pik değere ulaşmaktadır. Tarımsal üretiminde meydana gelen zararlar, genellikle bu aralıkta meydana geldiğinden, üreticilerimizin tedbirlerini bu periyot için planlaması, meydana gelebilecek zararı en aza indirecektir.

ZİRAİ DON SINIFLANDIRMASI
2 m siper içi sıcaklığına göre bitkiler için don sınıflandırması;
Hafif don: 0 °C ila -2.2 °C,
Orta kuvvette don: -2.2 °C ila -4.4 °C
Kuvvetli don: -4.4 °C’den daha düşük.